Olsztyn się wyludnia, ale okoliczne gminy przeżywają boom. Co kryją najnowsze dane demograficzne?

Olsztyn traci mieszkańców, a gminy wokół niego notują rekordowe wzrosty. Najnowszy raport Urzędu Statystycznego w Olsztynie pokazuje, że w ciągu ostatnich 25 lat populacja stolicy Warmii i Mazur systematycznie maleje, podczas gdy podolsztyńskie miejscowości przeżywają prawdziwy rozkwit. W niektórych gminach powiatu olsztyńskiego liczba ludności wzrosła o ponad 10 proc., co stawia je w czołówce najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów w całym województwie.

Dane są bezlitosne: w latach 2000–2025 województwo warmińsko-mazurskie straciło 88 tys. mieszkańców, czyli 6,2 proc. populacji. To ponad dwukrotnie więcej niż średnia krajowa, która wyniosła 2,4 proc. W samym tylko ostatnim roku na każdy tysiąc mieszkańców regionu ubyło 7 osób. Tymczasem gminy takie jak Stawiguda, Dywity czy Jonkowo rosną w siłę, przyciągając nowych osadników z miasta.

Miasta się kurczą, podolsztyńskie wsie rosną

Proces wyludniania dotyka przede wszystkim duże ośrodki miejskie. W porównaniu z 2000 rokiem liczba mieszkańców miast w regionie spadła o 8,8 proc., podczas gdy na wsiach ubytek wyniósł zaledwie 2,2 proc. W samym Olsztynie mieszka obecnie 165,4 tys. osób – to wciąż najwięcej w województwie, ale trend jest jednoznacznie spadkowy.

Zjawisko to ma swoje odzwierciedlenie w całej Polsce, gdzie miasta straciły w tym samym okresie 6,4 proc. ludności. Co ciekawe, polska wieś do 2019 roku notowała systematyczny wzrost liczby mieszkańców, co eksperci tłumaczą migracjami z miast do stref podmiejskich. Dopiero ostatnie lata przyniosły odwrócenie tego trendu, ale wciąż populacja wiejska jest o 4 proc. większa niż ćwierć wieku temu.

Gminy, które zyskują i tracą najwięcej

Spośród 116 gmin województwa warmińsko-mazurskiego tylko 19 zanotowało wzrost liczby mieszkańców w latach 2000–2025. Wśród 14 jednostek z przyrostem przekraczającym 10 proc. znalazło się aż 6 gmin z powiatu olsztyńskiego: Stawiguda, Dywity, Jonkowo, Gietrzwałd, Purda i Barczewo. To właśnie te miejscowości są głównymi beneficjentami exodusu z Olsztyna.

Do grona rozwijających się należą także gminy wiejskie Elbląg i Milejewo w powiecie elbląskim, miasto Lubawa oraz gminy wiejskie przy miastach: Szczytno, Ełk, Giżycko, Iława i Mrągowo. Z drugiej strony, aż 97 gmin straciło mieszkańców, a w 65 z nich spadek przekroczył 10 proc. Najgorzej sytuacja wygląda w Reszlu i Lelkowie, gdzie ubytek sięgnął 26 proc.

Północ regionu w kryzysie, okolice Olsztyna w rozkwicie

Analiza danych pokazuje wyraźny podział regionu. Wszystkie gminy powiatów przygranicznych z Federacją Rosyjską – braniewskiego, bartoszyckiego, kętrzyńskiego, węgorzewskiego i gołdapskiego – odnotowały spadek liczby ludności. Podobnie jest w powiatach działdowskim, lidzbarskim, nidzickim, oleckim i piskim, gdzie żadna gmina nie zanotowała wzrostu.

Tymczasem okolice Olsztyna przeżywają prawdziwy boom demograficzny. Coraz więcej osób decyduje się na przeprowadzkę do gmin podmiejskich, szukając spokoju, bliskości natury i niższych kosztów życia, pozostając jednocześnie w zasięgu codziennych dojazdów do pracy w stolicy regionu. To zjawisko doskonale widać w danych – powiat olsztyński ma jeden z najniższych wskaźników urbanizacji w województwie (27,6 proc.), ale to właśnie tam koncentruje się wzrost.

Co to oznacza dla przyszłości regionu?

Przedstawione dane mają ogromne znaczenie dla lokalnej społeczności. Z jednej strony pokazują, że Olsztyn musi zmierzyć się z wyzwaniem, jakim jest zatrzymanie mieszkańców – kluczowe będą tu inwestycje w miejsca pracy, mieszkalnictwo i jakość życia. Z drugiej strony, rozwój gmin podmiejskich stwarza nowe możliwości, ale też wymaga odpowiedniego planowania przestrzennego i rozbudowy infrastruktury.

Współczynnik urbanizacji w województwie wynosi obecnie 58,6 proc. i jest niższy niż średnia krajowa (59,3 proc.). To pokazuje, że region stopniowo się decentralizuje, a mieszkańcy coraz chętniej wybierają życie na obrzeżach miast. Jeśli trend się utrzyma, gminy takie jak Stawiguda czy Dywity mogą stać się nowymi centrami demograficznymi regionu, podczas gdy Olsztyn będzie musiał szukać nowych sposobów na przyciągnięcie i utrzymanie mieszkańców.

Informacje przekazał Urząd Statystyczny w Olsztynie.