Studenci przed 26. rokiem życia mogą stracić zwolnienie z ZUS po obronie dyplomu

Obrona dyplomu może oznaczać dla studenta nie tylko koniec roku akademickiego, ale też nagłą zmianę zasad rozliczania pracy wakacyjnej. Wystarczy kilka tygodni przerwy między jednym etapem studiów a kolejnym, by zniknęło zwolnienie ze składek ZUS.

Z punktu widzenia pracodawcy i samego młodego pracownika kluczowe są: rodzaj umowy, status studenta oraz to, czy dana osoba nie przekroczyła 26. roku życia. Od tego zależy nie tylko kwota wypłaty „na rękę”, lecz także dostęp do ubezpieczeń i budowanie przyszłych świadczeń.

Umowa o pracę oznacza pełne składki od pierwszego dnia

W przypadku umowy o pracę wiek i status studenta nie zwalniają z obowiązków wobec ZUS. Pracodawca ma 7 dni na zgłoszenie nowo zatrudnionej osoby do ubezpieczeń, a składki są naliczane od początku zatrudnienia.

Oznacza to objęcie pracownika ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym, wypadkowym oraz zdrowotnym. Taki model daje szerszą ochronę, bo w razie choroby, wypadku albo ciąży pracownik może liczyć na świadczenia, a jednocześnie gromadzi kapitał emerytalny na przyszłość.

To czy zostaliśmy zgłoszeni do ubezpieczeń społecznych i od jakiego dnia, możemy sprawdzić na swoim koncie w eZUS. Jeśli takiego nie posiadamy, warto je założyć. Podobnie jak kontrolujemy konto w banku, warto sprawdzać też nasze »konto« w ZUS. Widzimy tam nie tylko zgłoszenia doubezpieczeń społecznychi zdrowotnego, ale też możemy sprawdzić, czy składki za nas odprowadzane są od właściwej podstawy

Anna Grabowska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa warmińsko-mazurskiego

Zlecenie bywa korzystniejsze finansowo, ale bez ochrony

Wakacyjne zlecenia są wśród studentów bardzo popularne, bo zwykle przekładają się na wyższą wypłatę netto. Osoby, które nie ukończyły 26. roku życia i mają status studenta, co do zasady nie są z tego tytułu obejmowane obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.

To jednak oznacza brak prawa do zasiłku chorobowego i świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Zwolnienie działa tylko do momentu utraty statusu studenta, dlatego ważne jest pilnowanie, kiedy dokładnie kończy się ten stan.

• brak obowiązkowych składek społecznych przy umowie zlecenia dla studenta poniżej 26. roku życia,
• wyższe wynagrodzenie wypłacane „na rękę”,
• brak prawa do zasiłku chorobowego i świadczeń wypadkowych,
• konieczność zgłoszenia zmian po utracie statusu studenta.

Są też wyjątki. Składki trzeba opłacać wtedy, gdy student podpisuje zlecenie z własnym pracodawcą albo wykonuje je na jego rzecz za pośrednictwem innego podmiotu. W takich sytuacjach preferencja dla studenta nie obowiązuje.

Obrona dyplomu może zakończyć zwolnienie ze składek

ZUS zwraca szczególną uwagę na absolwentów studiów licencjackich. Jeżeli ktoś obroni dyplom w czerwcu lub lipcu, a studia magisterskie rozpocznie dopiero od października, w wakacje nie ma statusu studenta. To wystarczy, by zmieniły się zasady oskładkowania.

W takim okresie umowa zlecenie staje się normalnie oskładkowana i obejmuje ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne. Pracownik powinien poinformować zleceniodawcę o obronie, aby ten mógł prawidłowo zgłosić go do ZUS.

Statusu studenta w świetle przepisów ZUS nie posiadają uczestnicy studiów doktoranckich oraz podyplomowych – nawet przed 26. rokiem życia

Anna Grabowska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa warmińsko-mazurskiego

Umowa o dzieło nie daje prawa do świadczeń, ale też zwykle nie podlega składkom

Inaczej wygląda sytuacja przy umowie o dzieło. Co do zasady nie powoduje ona obowiązku opłacania składek społecznych, bez względu na wiek wykonawcy czy status studenta. W praktyce oznacza to brak budowania kapitału emerytalnego i brak ochrony z tytułu ubezpieczenia chorobowego.

Także tutaj istnieje ważny wyjątek: jeśli umowa o dzieło zostanie zawarta z własnym pracodawcą albo wykonywana na jego rzecz, pojawia się obowiązek składkowy. Dlatego przy każdej dodatkowej pracy trzeba sprawdzić nie tylko nazwę umowy, ale też to, dla kogo faktycznie jest wykonywana.

1. Sprawdź, jaki rodzaj umowy proponuje pracodawca.
2. Ustal, czy zachowujesz status studenta.
3. Przy obronie dyplomu poinformuj zleceniodawcę o zmianie statusu.
4. Zweryfikuj zgłoszenie w eZUS i podstawę naliczania składek.

Dlaczego to ważne także dla mieszkańców regionu

Temat dotyczy tysięcy młodych osób, które w okresie wakacyjnym podejmują pierwszą pracę albo dorabiają przed nowym rokiem akademickim. Dla lokalnego rynku pracy oznacza to konieczność prawidłowego rozliczania umów, a dla studentów - realny wpływ na wysokość wypłaty, przyszłą emeryturę i dostęp do świadczeń.

W praktyce jeden termin, taki jak obrona dyplomu, może przesądzić o tym, czy pracodawca odprowadzi składki, czy wypłaci wynagrodzenie w uproszczonej formie. Dlatego ZUS zachęca do bieżącego sprawdzania danych w eZUS jeszcze przed podpisaniem umowy.

Wniosek jest prosty: student przed 26. rokiem życia nie zawsze pozostaje poza ZUS, a najwięcej zależy od rodzaju zatrudnienia i momentu utraty statusu studenta. Informacje przekazał ZUS.