Tadeusz Nowakowski
Biografia
Urodził się 8 listopada 1917 roku w Olsztynie. Był synem dziennikarza i działacza narodowego, a rodzina przeniosła się do Bydgoszczy w 1920 roku i mieszkała tam do 1939.
W 1938 r. podjął studia na wydziale filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, przerwane najazdem Niemiec na Polskę w 1939 r.
Uczestniczył jako ochotnik w kampanii wrześniowej, przeszedł szlak bojowy z 14. włocławskim pułkiem piechoty do oblężonej Warszawy. 28 lutego 1941 r. został aresztowany przez Gestapo, pod zarzutem przynależności do tajnej organizacji i redagowania polskiej gazetki. W 1942 r. skazany na karę śmierci, zamienioną na 30 lat obozu. Odsiadywał w Inowrocławiu, Budziszynie, Zwickau, Eling-Vogelsang.
Uwolniony wiosną 1945 r. przez aliantów, trafił do brytyjskiej strefy okupacyjnej i przebywał w Haren, obozie dla wysiedleńców polskich na granicy niemiecko-holenderskiej, gdzie był nauczycielem w polskim liceum.
Od 1946 r. przebywał w Londynie, współpracował z pismami polskimi i sekcją polską radia BBC. Udzielał się w Związku Polaków Zagranicą. Od 1952 r. był redaktorem Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. W 1953 r. przeniósł się na stałe do Monachium i zajmował się literaturą i problematyką kulturalną. Pod pseudonimem Tadeusz Olsztyński prowadził m.in. Panoramę dnia oraz cotygodniowe gawędy Przy kawiarnianym stoliku.
Jako pisarz debiutował Szopa za jaśminami (1948); powieść Obóz Wszystkich Świętych (1957) przyniosła mu sławę i była tłumaczona na 8 języków. Był autorem zbiorów nowel Aleja dobrych znajomych i Niestworzone rzeczy (1968), a także kilku powieści oraz wydanej tylko w Niemczech i USA Sagi rodu Radziwiłłów.
Jako reporter Radia Wolna Europa relacjonował pielgrzymki Jana Pawła II, co zaowocowało sześcioma tomami reportaży i nadane mu miano reportera papieża. Był także poetą. Zbiór jego utworów Za kurtyną snu ukazał się w 2003 roku. Nawiązał kontakty ze środowiskiem pisarskim i artystycznym Niemiec; współpracował z Die Zeit, Frankfurter Allgemeine Zeitung i Die Zetoraz współpracował z Bawarską Rozgłośnią Radiową.
Aktywny członek Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Światowego Związku Polaków, Akademii Grydzewskiego, Grupy 47, Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych; w 1979 r. wszedł w skład Oddziału Rady Narodowej RP w Republice Federalnej Niemiec. Był delegatem rządu RP w Londynie, przewodniczył Stowarzyszeniu na rzecz Porozumienia Niemiecko-Polskiego w Monachium i działał w Polskim Ruchu Wolnościowym Niepodległość i Demokracja (1945–1992). Był członkiem Stowarzyszenia Pracowników Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Warszawie.
W 1990 r. po powrocie z emigracji był inicjatorem powstania i pierwszym prezesem Światowego Związku Bydgoszczan. Wiosną 1995 r. powrócił do kraju z zamiarem osiedlenia się na stałe; zmarł 11 marca 1996 roku w Bydgoszczy. Uroczystości pogrzebowe, w których uczestniczył bp Jan Nowak, odbyły się w kościele pw. Świętego Krzyża w Bydgoszczy. Został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Bydgoszczy. Rząd RP na uchodźstwie odznaczył go Krzyżem Kawalerskim, Krzyżem Oficerskim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski; w 1993 Prezydent RP Lech Wałęsa nadał mu Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W 1991 i 1993 miasta Olsztyn i Bydgoszcz uhonorowały go tytułem Honorowego Obywatela. 27 czerwca 1996 r. w bydgoskim kościele otwarto Izbę Pamięci Tadeusza Nowakowskiego; 19 stycznia 2018 imię Tadeusza Nowakowskiego nadano IX Liceum Ogólnokształcącemu w Bydgoszczy.