Warmia zaskakuje w badaniach: to zabytki, a nie jeziora, budują jej turystyczną siłę

Warmia od lat przyciąga pocztówkowymi widokami, ale najnowsze ustalenia badaczy podpowiadają, by patrzeć na nią inaczej: kluczem do rozwoju turystyki w tym mikroregionie ma być przede wszystkim historia i kultura. Po raz pierwszy w dziejach Warmia doczekała się całościowego, naukowego pomiaru swojego potencjału turystycznego – a wyniki są ważnym sygnałem dla samorządów, instytucji kultury i branży turystycznej.

Pierwsza kompleksowa analiza całej Warmii

Ukazało się opracowanie pt. „Ocena potencjału turystycznego dziedzictwa kulturowego Warmii”, przygotowane przez Bartosza Króla i Wojciecha Krzysztofa Szalkiewicza. Autorzy sięgnęli po metodologię opracowaną przez prof. Armina Mikosa von Rohrscheidta – narzędzie znane już w Polsce z badań porównawczych, które pozwala zestawiać wyniki uzyskane w różnych częściach kraju.

To ważne, bo podobne analizy wykonano dotąd dla około stu powiatów, miast i szlaków turystycznych. W województwie warmińsko-mazurskim pełniejsza ocena obejmowała wcześniej tylko powiat ostródzki oraz Olsztyn wraz z powiatem olsztyńskim. Tym razem pod lupą znalazła się cała Warmia – w jednym spójnym opracowaniu.

Wynik badań: Warmia „kulturowa”, nie „przyrodnicza”

Najmocniejszy wniosek z publikacji jest jasny: o atrakcyjności Warmii w największym stopniu decyduje jej dziedzictwo kulturowe. To interesujące zwłaszcza w kontekście wizerunku województwa warmińsko-mazurskiego, które w turystycznych skojarzeniach często dominuje jako kraina jezior i natury.

„Jako region posiada wielki potencjał kulturowy. (…) Potwierdza to ‘kulturowy’, a nie ‘przyrodniczy’ charakter potencjału turystycznego tego mikroregionu, mimo iż stanowi on część Warmii i Mazur, województwa, które jako ‘Mazury Cud Natury’ jest postrzegane przede wszystkim z perspektywy malowniczych jezior oraz otaczającej go pięknej przyrody. Wyniki pokazują, że Warmia to przede wszystkim zabytki”

Bartosz Król i Wojciech Krzysztof Szalkiewicz, autorzy opracowania

W badaniu wysoko oceniono przede wszystkim obiekty sakralne i historyczne, muzea oraz istniejące na terenie regionu szlaki kulturowe. To właśnie te elementy – zdaniem autorów – stanowią fundament oferty turystycznej Warmii i mogą budować jej rozpoznawalność w skali kraju.

• obiekty sakralne (m.in. sanktuaria, kościoły, kapliczki),
• historyczne budowle i materialne ślady dziejów regionu,
• muzea,
• szlaki kulturowe funkcjonujące w regionie.

Bez współpracy między gminami nie będzie efektu skali

Badacze podkreślają, że sam „zasób” nie wystarczy. Nawet bardzo bogate dziedzictwo może nie przełożyć się na wzrost ruchu turystycznego, jeśli zabraknie spójnego działania: wspólnej oferty, konsekwentnej promocji i współpracy pomiędzy samorządami. W praktyce chodzi o wzmacnianie powiązań między powiatami i gminami tworzącymi Warmię oraz o plan, który pozwoli łączyć pojedyncze atrakcje w czytelną opowieść.

„Analiza uzyskanych w badaniach wyników pokazuje, że Warmia ma bardzo wysoki potencjał kulturowy, ale wymaga spójnej polityki dotyczącej efektywnego wykorzystania tego zasobu. Stąd wynika konieczność wzmacniania powiązań pomiędzy wchodzącymi w jego skład powiatami i gminami”

Bartosz Król i Wojciech Krzysztof Szalkiewicz, autorzy opracowania

Jednym z kierunków wskazywanych w publikacji jest rozwijanie sieci szlaków kulturowych – zarówno tych realnie wytyczonych w terenie, jak i działających w przestrzeni wirtualnej. To ma ułatwiać planowanie podróży, łączenie miejsc w tematyczne trasy oraz docieranie do osób, które zwiedzanie zaczynają dziś od wyszukiwarki i mapy w telefonie.

Szlak Świętej Warmii jako przykład działań, które mają sens

Wnioski z opracowania znajdują potwierdzenie w działaniach podejmowanych już przez część samorządów. Starosta olsztyński Andrzej Abako wskazuje, że wyniki badań wzmacniają kierunek obrany przy rozwijaniu rozpoznawalnego produktu turystycznego, jakim jest Szlak Świętej Warmii.

„Wyniki tych badań potwierdzają słuszność realizowanej przez nas od kilku lat strategii rozwoju naszego potencjałuturystycznego w oparciu o koncepcję Szlaku Świętej Warmii, w której staramy się wykorzystać unikalne w skali kraju dziedzictwo historyczne przede wszystkim dawnego dominium biskupów warmińskich”

Andrzej Abako, starosta olsztyński

Projekt Szlak Świętej Warmii powstał w 2020 roku jako wirtualna trasa prowadząca przez najważniejsze miejsca pielgrzymkowe, sanktuaria oraz obiekty powiązane z dziejami biskupstwa warmińskiego. Z czasem – jak podkreślają samorządowcy – stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów turystycznych regionu.

„Sieć kulturowa” i opowieść o ciągłości Warmii

Autorzy publikacji zwracają uwagę na jeszcze jeden element, który może pracować na wyjątkowość Warmii: zachowaną ciągłość historyczną i kulturową mimo burzliwych dziejów. W tej opowieści ważne miejsce zajmują m.in. miasta nazywane warmińskim zodiakiem, a także liczne sanktuaria, kościoły, kapliczki i miejsca, które przypominają o wielowiekowej roli dawnych biskupów warmińskich.

„Warmia, mimo burzliwych dziejów, zachowała niezwykłą ciągłość. Tworzących tzw. warmiński zodiak dwanaście miast oraz siedem tzw. świętych miejsc Warmii – to ‘sieć kulturowa’, która opowiada historię regionu w sposób wyjątkowo klarowny”

Bartosz Król i Wojciech Krzysztof Szalkiewicz, autorzy opracowania

W praktyce oznacza to, że Warmia może rozwijać turystykę nie tylko poprzez pojedyncze atrakcje, lecz jako spójny kierunek dla osób zainteresowanych historią, duchowością i dziedzictwem. A opublikowana „Ocena potencjału turystycznego dziedzictwa kulturowego Warmii” dostarcza narzędzi, by tę strategię planować w oparciu o dane i porównywalne wskaźniki – nie wyłącznie o intuicję.